
Arikiyepiskopi wa Lusaka muri Zambia, Musenyeri Alick Banda, yatawe muri yombi ku wa Mbere, akekwaho gutunga imodoka yo mu bwoko bwa Toyota Hilux bivugwa ko yahawe nk’impano na Edgar Lungu wahoze ari Perezida w’iki gihugu, witabye Imana.
Urwego rushinzwe kurwanya ibiyobyabwenge muri Zambia, Drug Enforcement Commission (DEC), rufite no mu nshingano kurwanya iyezandonke n’ibyaha by’imari, rwatangaje ko iyo modoka ikekwa kuba yarakuwe mu Kigo cy’Imisoro n’Amahoro cya Zambia mu buryo bunyuranyije n’amategeko.

Banda yahakanye ko hari icyaha yakoze. Nyuma yo gutabwa muri yombi, yarekuwe atanze ingwate, akaba ateganyijwe kwitaba urukiko mu Ugushyingo.
Uyu muyobozi wa Kiliziya Gatolika uyobora Arikidiyosezi ya Lusaka kuva mu 2018, yari umwe mu bashyigikiye ku mugaragaro umukandida ukomeye utavuga rumwe n’ubutegetsi mu matora ya Perezida yabaye ku wa 13 Kanama.
Ayo matora yasize Hakainde Hichilema atorewe manda ya kabiri. Imodoka Banda akurikiranyweho bivugwa ko yayihawe na Lungu, wabanje kuyobora igihugu mbere ya Hichilema, bombi bakaba bari bahanganye muri politiki.
Inkuru y’itabwa muri yombi rya Banda yatumye Abagatolika bateranira muri katederali nini ya Lusaka, basengera uyu mushumba wabo kandi bamugaragariza ko bamushyigikiye.
Nk’uko Tuko.co.ke yabitangaje, itabwa muri yombi rye rije rikurikira iry’abandi banyapolitiki batavuga rumwe n’ubutegetsi n’abantu banenga Guverinoma, kuva amatora yo muri Kanama arangiye.
Mu batawe muri yombi harimo Brian Mundubile, wari umukandida ukomeye w’amashyaka atavuga rumwe n’ubutegetsi. Yaje ku mwanya wa kabiri mu matora, nubwo yarushijwe amajwi menshi na Hichilema.
Mundubile yabanje guhungira ku muryango mpuzamahanga, nyuma y’uko inzego z’umutekano zigabye igitero iwe ku munsi wakurikiye amatora. Muri icyo gikorwa, bivugwa ko umuntu wahoze ari minisitiri yarashwe akicwa, abandi 11 bagatabwa muri yombi.
Nyuma y’ibyumweru hafi bibiri, Mundubile yishyikirije inzego z’umutekano. We na Makebi Zulu wari umukandida ku mwanya wa Visi Perezida bafatanyije, bakurikiranyweho icyaha cyo kugambanira igihugu, ariko ntibaraburanishwa.
Aya makuru y’itabwa muri yombi ry’abatavuga rumwe n’ubutegetsi, yiyongera ku birego by’uko amatora yaranzwe n’ibitagenda neza no kuba abakandida batarahawe amahirwe angana mu gihe cyo kwiyamamaza, yatumye hagaragazwa impungenge ku miterere ya demokarasi muri Zambia.
Ku wa 11 Nzeri, ubuyobozi bw’iki gihugu bwatesheje agaciro pasiporo z’abantu batandatu banenga Guverinoma, mu gihe bari hanze y’igihugu.
Umuryango Amnesty International wamaganeye kure icyo cyemezo, uvuga ko Guverinoma ikoresha ububasha bwayo mu nzego z’ubutegetsi kugira ngo icecekeshe abayinegura.

