
Impuguke zavuze ko Afurika iri mu gihe cy’amateka cy’ihangwa ry’udushya mu buvuzi, aho ikoranabuhanga ritanga amahirwe yihariye yo guhindura imitangire ya serivisi z’ubuzima ku bantu barenga miliyari 1.5.
Ibi byatangarijwe mu nama ya kane yiswe Africa Health Tech Summit, ibera i Kigali Convention Centre kuva tariki 13-15 Ukwakira, yitabiriwe n’abahanga, abashakashatsi n’abayobozi barenga 1,800 baturutse hirya no hino muri Afurika.

Minisitiri w’Ubuzima, Dr. Sabin Nsanzimana, yavuze ko mu mateka y’ubuvuzi, ibintu bitatu byahinduye byinshi ari: ivumburwa ry’inkingo mu 1796, antibiyotike mu 1928, n’ubu ikoranabuhanga rishingiye kuri Artificial Intelligence (AI) mu buvuzi.
Yagize ati: “Ubu turi kubaho mu gihe cy’amateka aho ubwenge bw’ubukorano (AI) bufasha mu gusuzuma indwara hakiri kare no gufata ibyemezo by’ubuvuzi bifatika. Ariko ikoranabuhanga ridafite abantu b’inzobere ntirihagije.”
Dr. Nsanzimana yasabye ibihugu bya Afurika kwihutira kwakira ikoranabuhanga, avuga ko bafite amahitamo abiri: “Kugenda gahoro cyangwa kwiruka tukagihagararaho.”
Yatanze urugero rwa serivisi ya Zipline yo gutanga amaraso ikoresheje indege ntoya zidafite abapilote, avuga ko ari ishusho y’uburyo udushya dushobora gutabara ubuzima.
Yavuze kandi ko Ikigo Gishinzwe Ubwenge mu Buzima (National Health Intelligence Centre) cy’u Rwanda gifasha gukurikirana amakuru y’ubuzima mu gihe nyacyo.
“Tekereza Minisitiri yicaye akabona ibiri kubera mu bitaro byose, agasaba ubutabazi ako kanya — ni cyo ikoranabuhanga rigamije,” yasobanuye.
Na we yasabye gukomeza ubufatanye no guhuza uburyo bw’ikoranabuhanga, avuga ko “sisiteme z’ubuzima zigomba guhuza, n’abantu bakabasha gukorana mu buryo bumwe.”
Ku ruhande rwa Dr. Raji Tajudeen wo muri Africa CDC, yavuze ko muri ibyo bihugu 55 bya Afurika, byinshi bitari mu nzira yo kugera ku Ntego ya 3 y’Iterambere rirambye (SDG 3), kubera kubura ibikorwaremezo n’ikoranabuhanga mu buvuzi.
Yavuze ko Africa CDC yatangije gahunda yiswe Digital Health Transformation Agenda, igamije kubaka sisiteme y’ubuvuzi ihuza amakuru, ishyize imbere umutekano n’ubufatanye mu guhangana n’indwara.
“Amakuru (data) ni yo atanga ubuzima ku rwego rw’ubuvuzi,” yavuze, ashimangira ko ibihugu byinshi bikiburamo amategeko y’imikoreshereze y’amakuru y’ubuzima, bikaba bitera kutizerana mu kuyasangiza.
Ozonnia Ojielo, uhagarariye Loni mu Rwanda, yavuze ko icyuho cya digital kitari ikibazo cy’ibikoresho gusa, ahubwo ari icyuho cy’uburinganire gituma amakuru adakoreshwa neza mu ifatwa ry’imyanzuro.
Yashimye ubuyobozi bw’u Rwanda mu kwimakaza ikoranabuhanga mu buvuzi, anagaruka ku bikorwa nk’electronic medical records, Timbuktu Health Tech Hub, na Telehealth 2, byafashije kongera uburyo bwo kubona serivisi z’ubuvuzi.
Yasoje avuga ko ikoranabuhanga rigomba kugamije intego imwe:
“Gutanga serivisi z’ubuzima zinoze ku bantu bose, aho bari hose, batabanje kugira umutwaro w’amikoro.”
— Inshamake:
Abahanga barasaba ko Afurika yakwihutisha gushyira mu bikorwa ibisubizo bya digital health, bigamije kongera ireme ry’ubuzima, guhangana n’indwara, no kugabanya icyuho mu mitangire ya serivisi z’ubuzima.


